Macedonian NAATI CCL vocabulary list
124 Australian terms that come up in CCL dialogues, grouped by topic. For each one: how to render it in Macedonian Македонски, and the mistake that costs candidates marks. Most frequent terms first; the notes are written in Macedonian.
Practise a Macedonian dialogue → About the Macedonian testNo signup needed · your first full dialogue is marked free
Why these terms cost marks
CCL is marked on information transferred. Australian institutions and schemes often have no direct word in Macedonian, so a term you render wrongly takes the segment's information with it, and one you hunt for eats into the five seconds you have to start speaking. Each entry links to the full explanation of the term.
NAATI's language policy for Macedonian: NAATI's general policies apply: examiners allow for regional variation (Policy A), and English words that Macedonian speakers in Australia regularly and commonly use are not penalised (Policy B). Excessive use of English is still one of NAATI's listed common mistakes. How the policy is applied →
- Health 24
- Legal 23
- Consumer 15
- Employment 14
- Welfare & Centrelink 14
- Community 11
- Immigration 10
- Education 9
- Housing 4
Health · 24
Medicare
HOW TO RENDER ITСе остава како 'Medicare' - името се изговара исто, нема македонски еквивалент бидејќи е специфичен австралиски систем.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'здравствено осигурување' или 'медицинско осигурување', што е погрешно бидејќи Medicare не е приватно осигурување туку државен систем - губи се поентата.
Mental health care plan
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'план за нега на менталното здравје' - описна фраза бидејќи нема директен еквивалент во македонскиот здравствен систем.
WHERE MARKS ARE LOSTСе преведува погрешно само како 'терапија' или 'психолошка помош', губејќи ја административната природа на документот кој е потребен за Medicare субвенција.
Out-of-pocket
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'трошок од сопствен џеб' или 'лична дополнителна исплата' - описна фраза.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно се преведува како 'вкупен трошок', занемарувајќи дека станува збор конкретно за разликата која пациентот ја плаќа сам, не за целата цена.
Lifeline
HOW TO RENDER ITСе остава како 'Lifeline' - име на организација, не се преведува.
WHERE MARKS ARE LOSTСе преведува буквално како 'спасителна линија' или 'линија за живот', што звучи неприродно и не се препознава како име на конкретна услуга.
Emergency department
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'одделение за итна помош' или 'итна медицинска служба' - опишувачка фраза, не постои скратен официјален македонски термин.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно се преведува само како 'болница' (bolnica), што губи ја специфичноста дека станува збор конкретно за итен прием, не за целата болница.
Medical certificate
HOW TO RENDER ITСе преведува директно како 'лекарско уверение' или 'медицинско уверение' - стандардна македонска фраза.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со 'здравствена книшка' или 'извештај', наместо конкретниот документ за отсуство од работа/училиште.
Medicare card
HOW TO RENDER ITСе остава како 'Medicare картичка' - името Medicare се чува во оригинал, само 'картичка' се преведува.
WHERE MARKS ARE LOSTСе преведува целосно како 'здравствена картичка', губејќи ја специфичната врска со системот Medicare наспроти генеричка здравствена документација.
Triple Zero
HOW TO RENDER ITСе изговара како 'триста зеро зеро' или просто 'нула нула нула' (000) - бројот останува во западни цифри, не се преведува концептот.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат како 'итна помош' наместо да кажат самиот број, или погрешно го изговараат како 'три нули' без јасност дека е телефонски број за итни случаи.
Gap fee
HOW TO RENDER ITСе преведува описно како 'разлика во цена' или 'додатен трошок што пациентот сам го плаќа' - нема еднозборен еквивалент, па се објаснува.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'такса за јаз/празнина', што е неразбирливо на македонски и не пренесува дека станува збор за самостојно доплаќање.
Referral letter
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'упатно писмо' или 'упат' - стандардни македонски медицински термини.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'писмо за реферирање', што не е природен медицински термин на македонски и звучи неразбирливо.
Waiting list
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'листа на чекање'.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го поистоветуваат со 'waiting period' и велат 'период на чекање', губејќи разлика меѓу ред (листа) и времетраење (период).
Asthma action plan
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'план за акција при астма' или 'план за справување со астма'.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го скратуваат само на 'план за астма', губејќи го делот 'акција/итно постапување', што е клучен елемент на поимот.
Extras cover
HOW TO RENDER ITСе преведува описно како 'дополнително осигурување за екстра услуги' - нема еднозборен точен еквивалент, па се објаснува функцијата.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'екстра покривка', што звучи бесмислено и не објаснува дека се однесува конкретно на вон-Medicare услуги.
GP referral
HOW TO RENDER ITКажи 'упат од матичен лекар' или 'GP упат' (задржувајќи GP на англиски бидејќи е институционален термин). Јасно е и разбирливо.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе само како 'препорака' без да се спомене дека е задолжителен документ поврзан со Medicare покриеност - тоа губи административна тежина на терминот.
Bulk bill
HOW TO RENDER ITОбјасни со кратка фраза: 'лекарот наплатува директно преку Medicare, без трошок за пациентот' или кажи 'bulk billing' транслитерирано ако контекстот е јасен.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е превод како 'бесплатен преглед' без спомнување на Medicare врската, што губи институционална прецизност - услугата не е 'бесплатна' воопшто, туку покриена преку Medicare систем.
PBS
HOW TO RENDER ITСе остава кратенката 'PBS' како на англиски, со кратко објаснување 'шема за субвенционирани лекови', ако е потребно.
WHERE MARKS ARE LOSTДиректен превод како 'фармацевтска шема' без контекст губи смисла – важно е да се спомене дека се однесува на пониски цени на лекови на рецепт, не на самите лекови.
Public hospital
HOW TO RENDER ITСе преведува директно како 'јавна болница'.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се каже само 'болница' без 'јавна', бидејќи во контекст на Medicare клучно е да се разграничи од 'приватна болница'.
Private health cover
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'приватно здравствено осигурување' – ова е стандардна и разбирлива фраза на македонски.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го поистоветуваат со Medicare или го викаат само 'осигурување' без да кажат 'приватно', па испитувачот не може да разбере дали се работи за јавниот или приватниот систем.
Advance care directive
HOW TO RENDER ITСе преведува како „однапред дадена изјава за медицинска нега“ или „директива за идна здравствена нега“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со тестамент (will), кој се однесува на имот по смртта, а не на медицински одлуки додека лицето е живо.
Bulk billing
HOW TO RENDER ITСе остава како „bulk billing“ или се опишува како „директна наплата преку Medicare без доплата од пациентот“.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите велат дека пациентот „плаќа помалку“ или „добива попуст“, наместо да пренесат дека нема воопшто доплата – губејќи ја точноста дека третманот е целосно бесплатен.
Triage
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'приоритизација на пациенти' или се остава 'триаж', ако кандидатот го знае терминот на македонски од медицина.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат буквално како 'селекција' или 'сортирање', што звучи механички и не пренесува медицинска итност.
Specialist referral
HOW TO RENDER ITКажете „упатување до специјалист од матичен лекар“, со нагласок дека е потребно за Medicare поврат.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите само велат „средба со специјалист“, изоставувајќи го клучниот дел дека упатувањето мора да дојде од GP и дека е услов за Medicare рефундација.
Pharmaceutical Benefits Scheme
HOW TO RENDER ITКажете PBS како кратенка (на англиски) или 'шема за субвенционирани лекови', со кратко објаснување ако е потребно за јасност.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе буквално како 'фармацевтска шема за бенефиции' без контекст, што не објаснува дека се работи за субвенционирање на цена на лекови преку Medicare.
Ambulance cover
HOW TO RENDER ITОбјаснете како „осигурување за трошоци за итна медицинска помош“, без да тврдите дека Medicare го покрива тоа.
WHERE MARKS ARE LOSTОпасна грешка е да се каже дека Medicare ги покрива трошоците за амбуланта — ова е погрешен факт кој кандидатот не смее да го изнесе како точен.
Legal · 23
Fair Trading
HOW TO RENDER ITСе остава како 'Fair Trading' - име на институција, не се преведува буквално.
WHERE MARKS ARE LOSTСе преведува како 'фер трговија' или 'правична трговија', што губи препознатливост дека е конкретна државна агенција за поплаки на потрошувачи.
Fair Work Commission
HOW TO RENDER ITСе изговара како 'Fair Work Commission' на англиски, бидејќи е сопствено име на институција без директен македонски еквивалент.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'Комисија за фер работа', што звучи како измислен назив и не се препознава како конкретна институција - губи поен.
Event number
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'број на настан' или 'референтен број на пријава' - описна фраза.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со 'полициски извештај' наместо конкретниот референтен број, или се изостава бројот кога е клучна информација во разговорот.
Local Court
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'локален суд' - разбирлив и точен превод.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат како 'општински суд' или 'месен суд', што создава конфузија со поими од македонскиот правен систем и не одразува точно на австралиската судска хиерархија.
Light duties
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'олеснети работни задачи' или 'полесни работни обврски'.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат буквално како 'лесни должности', што звучи чудно на македонски и не пренесува дека станува збор за привремена работна модификација поради повреда.
Legal Aid
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'бесплатна правна помош' или 'правна помош'.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат буквално како 'правна заштита', што го губи значењето на бесплатна/субвенционирана помош финансирана од државата.
Family Court
HOW TO RENDER ITКажи „Семеен суд“ – ова е разбирлив и точен превод кој ја пренесува функцијата на институцијата.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е ако се преведе општо како „суд“ без „семеен“, бидејќи тоа губи важната информација дека станува збор за специјализиран суд за семејни прашања.
Federal Circuit
HOW TO RENDER ITКажи „Федерален окружен суд“ или остави дел од името на англиски „Federal Circuit Court“ ако сте несигурни за точниот назив, со кратко објаснување „сојузен суд“.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат буквално како „федерален круг“, што е бесмислено на македонски и не пренесува дека станува збор за судска институција.
Reference number
HOW TO RENDER ITКажи „референтен број“ – ова е стандардна фраза која се користи и во официјални македонски документи.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат како „број на референца“ во погрешен ред или го бркаат со „број на предмет“, што може да збуни во правен или административен контекст.
Police report
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'полициски извештај' или 'пријава до полиција', зависно од контекст.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го бркаат со 'police statement' (изјава) и го преведуваат како 'полициска изјава', губејќи разлика меѓу службен извештај и лична изјава.
Magistrate
HOW TO RENDER ITКажи 'судија' или ако треба прецизност 'судија на магистратски суд'. Транслитерацијата 'магистрат' исто е разбирлива во македонски правен контекст.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите често го преведуваат како 'судија на Врховен суд' или само general 'судија' без да разликуваат ниво на суд, што може да збуни слушателот за сериозноста на случајот.
Police check
HOW TO RENDER ITКажи 'полициска потврда' или 'провера на криминално досие' - двете се разбирливи и природни на македонски.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат како 'полициски извештај' што звучи како извештај за инцидент, наместо документ за проверка на минато - губи се целта на документот.
Statutory declaration
HOW TO RENDER ITСе преведува описно како „заверена писмена изјава под закон“.
WHERE MARKS ARE LOSTБуквалниот превод „статутарна декларација“ не значи ништо на македонски и ја губи сушината дека е правно обврзувачка изјава.
Apprehended violence order
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'судска наредба за заштита од насилство' или се остава кратенката AVO со објаснување, бидејќи нема директен правен термин на македонски.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно е да се преведе како 'налог за апсење' – ова звучи како кривична пресуда, а всушност е граёанска мерка за заштита, не казна.
Duty lawyer
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'дежурен адвокат' – ова е разбирлива и точна фраза.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат како 'јавен обвинител', што е потполно погрешно – дежурниот адвокат го брани обвинетиот, не го обвинува.
Infringement notice
HOW TO RENDER ITСе преведува како „прекршочна пријава“ или „казнен фиш“.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го сведуваат само на „казна“ (fine), губејќи го административниот карактер на официјалното известување, или го мешаат со судска покана.
Demerit points
HOW TO RENDER ITКажете „демерит поени“ (транслитерирано) или „казнени поени на возачка дозвола“ ако сакате да појасните.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се преведе само како „глоба“ (fine), губејќи ја идејата дека поените се акумулираат одделно од паричната казна и водат до одземање на дозволата.
Good behaviour bond
HOW TO RENDER ITСе преведува како „обврска/гаранција за добро однесување“.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално преку „bond“ како паричен депозит („кауција“), губејќи го фактот дека станува збор за услов на однесување, не за пари.
Caution
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „предупредување“ и, ако контекстот е полициско право на молчење, да додаде кратко објаснување „право да молчи“. Нема директен еквивалент со иста правна тежина, затоа најдобро е да се опише накратко.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се преведе како „внимание“ (само значењето „биди внимателен“), што целосно го губи правното значење на официјално предупредување/опомена.
AVO
HOW TO RENDER ITКажете 'судска наредба за заштита од насилство' или задржете 'AVO' и кратко објаснете значењето.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се преведува погрешно како обична 'забрана' или 'пресуда', губејќи го специфичниот заштитен/превентивен карактер на наредбата.
Justice of the Peace
HOW TO RENDER ITПреведете како 'овластено лице за заверка на документи' или задржете 'Justice of the Peace (JP)' со кратко објаснување.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто погрешно се преведува како 'судија на мировен суд' или 'мировен судија', што создава впечаток дека е судска фигура, а не волонтер за заверки.
On-the-spot fine
HOW TO RENDER ITКажете 'казна на самото место' или 'моментална парична казна' - опис на функцијата, бидејќи нема еден фиксен термин во Македонија што целосно одговара.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе само како 'казна' без да се пренесе дека е издадена веднаш на лице место без судски процес, што губи клучна нијанса на итноста и постапката.
Working with Children Check
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да го каже терминот на англиски „Working With Children Check" (WWCC), бидејќи е конкретна легална процедура/документ, со кратко објаснување „проверка за работа со деца" ако е потребно.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се преведе буквално и general како „проверка на криминално досие", без да се спомене specifичната намена за работа со деца, што е клучен детал во правен/полициски контекст.
Consumer · 15
Excess
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'самоучество' или 'учество во штета' - стандарден финансиски термин во македонски.
WHERE MARKS ARE LOSTСе преведува погрешно како 'вишок' (буквален превод на excess), што нема финансиско значење во контекст на осигурување и звучи конфузно.
Australian Consumer Law
HOW TO RENDER ITСе вели 'Австралиски закон за заштита на потрошувачите' - описен превод бидејќи станува збор за конкретен закон.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат како општ поим 'потрошувачки права' без да спомнат дека е конкретен закон, што губи прецизност во информацискиот трансфер.
NRMA Insurance
HOW TO RENDER ITОстави го името непроменето „NRMA Insurance“, бидејќи е трговско име на компанија.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои кандидати го преведуваат како „национално осигурување“ или го поистоветуваат со државна институција, што е погрешно бидејќи NRMA е приватна фирма.
Ombudsman
HOW TO RENDER ITКажи 'омбудсман' (транслитерирано), бидејќи тоа е прифатен термин и во македонскиот правен систем. Можеш да додадеш кратко објаснување 'независен посредник за жалби' ако треба појаснување.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'народен правобранител' без контекст или го бркаат со 'судија', што го губи значењето на независен, бесплатен посредник за конкретни жалби во потрошувачки/финансиски спорови.
Private health insurance
HOW TO RENDER ITКажи „приватно здравствено осигурување“ – ова е стандардна и разбирлива фраза на македонски.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е ако се преведе само како „здравствено осигурување“ без „приватно“, бидејќи тоа го брка со Medicare, кој е јавен систем.
Membership costs
HOW TO RENDER ITКажи „трошоци за членство“ или „членарина“ – двата израза се разбирливи на македонски.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат буквално како „цени на членство“, што звучи чудно на македонски; подобро е „трошоци за членство“ или „членарина“.
Financial hardship
HOW TO RENDER ITКажи 'финансиски тешкотии' или 'финансиска потешкотија' - овие јасно го пренесуваат значењето без потреба од транслитерација.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат преблаго како 'проблем со пари', губејќи го формалниот, институционален карактер на терминот кој обично отклучува конкретни програми за помош (hardship provisions).
Afterpay
HOW TO RENDER ITЗадржете го името „Afterpay“ и накратко објаснете: „услуга за купување сега, плаќање подоцна на рати без камата“.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го поистоветуваат со кредитна картичка или заем, губејќи ја клучната карактеристика дека е бескаматно и краткорочно.
Comprehensive insurance
HOW TO RENDER ITПреведете како 'целосно (комплетно) осигурување на автомобил' и објаснете дека покрива и сопствена и туѓа штета.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се меша со 'third party insurance' и се преведува само како 'осигурување', без да се истакне разликата во покриеноста.
Third party
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „трета страна" или „трето лице", што е директен и разбирлив превод во овој контекст.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се преведе буквално како „трета партија" (политичка партија), што звучи погрешно и збунувачки во финансиски/потрошувачки контекст.
ACCC
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „ACCC“ и, ако треба, накратко „агенција за заштита на потрошувачи и конкуренција“.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е ACCC да се помеша со Centrelink или Fair Work Ombudsman, бидејќи кандидатите не се сигурни во разликата меѓу регулаторните тела.
BPAY
HOW TO RENDER ITЗадржете го името 'BPAY' како е, бидејќи е поимот што се користи и во секојдневниот говор на македонски говорители во Австралија.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат како 'онлајн плаќање' општо, губејќи го фактот дека станува збор за конкретен, именуван систем со биллер код.
Cooling-off period
HOW TO RENDER ITПреведете како 'период за размислување' или 'период за откажување по потпишување договор'.
WHERE MARKS ARE LOSTБуквален превод 'период на смирување' звучи чудно и не му пренесува на слушателот дека станува збор за право на откажување.
Direct debit
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „директно дебитирање" или да го задржи терминот „direct debit" ако преводот звучи неприродно, со кратко појаснување „автоматско плаќање од сметка".
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се преведе како „директна уплата" или „трансфер", што го губи клучното значење дека повлекувањето е автоматско и иницирано од примачот, не од клиентот.
Hardship arrangement
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „договор/аранжман за финансиски тешкотии" или „план за отплата поради финансиска тешкотија", бидејќи нема еден кус устален македонски термин.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се преведе премногу општо како „олеснување" или „попуст", без да се пренесе дека станува збор за формален аранжман поради доказана финансиска неволја.
Employment · 14
Fair Work
HOW TO RENDER ITСе остава како 'Fair Work' - име на институција, не се преведува.
WHERE MARKS ARE LOSTСе преведува буквално како 'фер работа' или 'правична работа', што звучи како општ концепт, не како име на конкретна државна институција.
Unfair dismissal
HOW TO RENDER ITКажи 'неправедно отпуштање' или 'нефер отказ' - овие изрази јасно го пренесуваат значењето. Не е потребна транслитерација.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е превод само како 'отказ' или 'отпуштање' без 'неправедно/нефер', што губи клучниот правен елемент дека отпуштањето е незаконско, не само факт на отпуштање.
Superannuation
HOW TO RENDER ITКажи 'пензиски фонд' или 'супeranuation (задолжителна пензиска заштеда)' со кратко објаснување. Транслитерацијата 'супeranuation' е помалку позната, подобро е описно.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат едноставно како 'пензија', губејќи го клучниот факт дека се работи за задолжителна заштеда преку работодавач додека лицето работи, не за државна пензија по пензионирање.
WorkCover
HOW TO RENDER ITСе остава како 'WorkCover' (на англиски, име на шемата), со објаснување 'осигурување за повреда на работа' ако е потребно.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно е да се преведе општо како 'осигурување', бидејќи се губи специфичноста дека е поврзано со повреда на работно место и компензација, не општо здравствено осигурување.
Enterprise agreement
HOW TO RENDER ITСе преведува како „договор на претпријатието“ или „колективен договор со работодавачот“, со кратко појаснување ако е потребно.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со „award“ (општ индустриски стандард) и се преведува само како „работен договор“, губејќи ја разликата дека е специфичен за конкретна фирма.
Payslip
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'плпатен лист' или 'извештај за плата' – најчесто се користи 'плпатен лист'.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат само како 'плата', губејќи го значењето на документ (доказ), што е клучно во контексти каде се бара доказ за приход.
Tax file number
HOW TO RENDER ITСе остава како „tax file number“ или се преведува како „даночен број“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со ABN (број на бизнис) или со општ „ID број“, губејќи ја специфичноста дека е персонален даночен идентификатор.
Workers compensation
HOW TO RENDER ITСе преведува како „работничко обесштетување“ или „надомест за повреда на работа“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со пензија или општа социјална помош од Centrelink, губејќи ја врската дека станува збор конкретно за осигурување поврзано со повреда на работа.
Penalty rates
HOW TO RENDER ITОбјаснете со фраза: „зголемена/дополнителна плата за работа во викенди, празници или навечер“, наместо буквален превод.
WHERE MARKS ARE LOSTБуквалниот превод „казнена стапка“ создава конфузија бидејќи звучи како казна за работникот, а всушност значи повисока заработка.
Long service leave
HOW TO RENDER ITНајдобро е да се опише како „плаќано долгогодишно отсуство“ или „отсуство за долг работен стаж кај истиот работодавец“.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто погрешно се преведува како обично „годишен одмор“ (annual leave), губејќи го клучното значење дека е посебна категорија поврзана со долг работен стаж.
Probation period
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „пробен период“ или „период на проба“.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно се преведува како „пробна работа“ (trial job) или се меша со казнено-правна „пробација“ во кривичен контекст, што е сосема поинаков концепт.
Casual loading
HOW TO RENDER ITОбјаснете со фраза: „додаток на платата за привремени работници наместо годишен одмор и боледување“.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го мешаат со penalty rates (плата за викенд/навечер), губејќи го фактот дека casual loading е компензација за отсуство на бенефиции, а не за работно време.
Super
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „супер“ (со кратко објаснување „пензиски фонд/пензиско штедење“ ако е потребно за јасност).
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно се преведува буквално како „пензија“ (pension), што го меша системот на придонеси со самата државна пензија, коja е нешто различно.
TFN
HOW TO RENDER ITКажете TFN како кратенка (на англиски) - ова е стандардна пракса бидејќи е официјален идентификатор без директен еквивалент.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе како 'ЕМБГ' или да се изедначи со лична карта, што е погрешно бидејќи TFN е специфично даночен број, различен од идентификациски документ.
Welfare & Centrelink · 14
Waiting period
HOW TO RENDER ITСе преведува како 'период на чекање' - обичен описен превод, соодветен во овој случај.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го бркаат со 'waiting list' и велат 'листа на чекање', губејќи разлика меѓу времетраење пред почеток и ред за услуга.
Concession card
HOW TO RENDER ITКажи 'концесиска картичка' (транслитерирано) или 'картичка за попусти од Centrelink'. Задржи Centrelink на англиски.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат general како 'социјална картичка' или 'пензионерска картичка', губејќи прецизност бидејќи постојат повеќе видови concession cards за различни групи, не само пензионери.
myGov
HOW TO RENDER ITЗадржи 'myGov' на англиски - тоа е сопствено име на платформа и не се преведува.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат како 'владина веб-страница' општо, губејќи специфичното име на системот кое е клучно за да слушателот знае точно за која платформа се работи.
Centrelink
HOW TO RENDER ITЗадржи 'Centrelink' на англиски - тоа е сопствено име и не се преведува.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите понекогаш го преведуваат како 'социјални служби' или 'центар за социјална заштита', губејќи го специфичното институционално име кое треба да остане непроменето.
JobSeeker
HOW TO RENDER ITСе остава името „JobSeeker“ на англиски, по потреба со додаток „исплата за невработени“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе преведува буквално како „барател на работа“ (личен опис), губејќи го фактот дека е конкретна Centrelink исплата/бенефиција.
Age Pension
HOW TO RENDER ITКажете „пензија за старост (Age Pension) од Centrelink“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со приватната пензија (superannuation), а исто така кандидатите заборавaat да спомнат дека зависи од имотен/приходен тест, што е клучна одлика.
Carer Payment
HOW TO RENDER ITКажете „исплата за негователи (Carer Payment) од Centrelink“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со Carer Allowance, кој е поинаков и помал додаток — двете не се исто, а кандидатите честo ги third поистоветуваат.
Income test
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „тест на приходи“ или да остане описно „проверка на приходите за Centrelink“.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно се преведува буквално како „тест на доход“ без да се поврзе со Centrelink и системот на намалување на исплата според заработка, што го губи функционалниот контекст.
Mutual obligation
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да го опише како „заемна обврска“ или „меѓусебна обврска помеѓу примателот и Centrelink“.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се преведува буквално и празно како „взаемна обврска“ без да се спомене врската со барање работа/обврски кон Centrelink, што го губи практичното значење.
Healthcare card
HOW TO RENDER ITПреведете како 'здравствена картичка за концесии' или задржете 'Healthcare Card' со кратко објаснување за попустите.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се меша со Medicare картичката (која е за здравствено осигурување за сите), губејќи ја разликата помеѓу општо осигурување и концесиска картичка.
Rent Assistance
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „помош за кирија“ или „додаток за кирија“.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се меша со општа „социјална помош“ без да се спомене конкретно кирија, или се преведува како „субвенција за стан“, што не е точниот институционален термин.
Assets test
HOW TO RENDER ITКажете 'проверка на имот' или директно 'assets test', па кратко објаснете дека Centrelink проверува колку имот/средства има лицето.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'тест на средства' без контекст, или го бркаат со 'income test' (проверка на приход) – а тоа е различна проверка.
Carer Allowance
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да го каже името „Carer Allowance" на англиски (како назив на конкретнаshema на Centrelink), со кратко објаснување „додаток за негувател/старател" ако е потребно за јасност.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се помеша со „Carer Payment" (која е поголема исплата и функционира како замена за плата) или да се преведе општо како „социјална помош", губејќи ја специфичноста на терминот.
Family Tax Benefit
HOW TO RENDER ITКажете 'семејна даночна помош' или задржете 'Family Tax Benefit' проследено со кратко објаснување дека е плаќање за деца.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно се преведува како 'детски додаток' без спомнување на Centrelink/даночниот контекст, што може да збуни за изворот на плаќањето.
Community · 11
Beyond Blue
HOW TO RENDER ITОстави го името непроменето „Beyond Blue“, бидејќи е препознатливо име на организација без директен еквивалент.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите понекогаш буквално го преведуваат како „Отаде сино“, што нема никакво значење на македонски и го губи идентитетот на организацијата.
Palliative care
HOW TO RENDER ITКажи „палијативна нега“ – овој термин е веќе прифатен и се користи во македонската медицинска терминологија.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е ако се преведе како „хоспис нега“ или „нега за умирачки“, бидејќи тоа е потесен поим и не опфаќа целата палета на палијативна поддршка.
Counselling sessions
HOW TO RENDER ITКажи „сеанси за советување“ или „сесии за советување“ – двете форми се разбирливи и точни.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е ако се преведе како „терапија“, бидејќи советувањето и терапијата не се секогаш исто, а во официјален контекст треба да се задржи поимот „советување“.
My Aged Care
HOW TO RENDER ITГо изговара се како 'My Aged Care' (на англиски), бидејќи е сопствено име на службата, а по потреба додава кратко објаснување 'служба за нега на стари лица'.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат буквално како 'моја грижа за стари лица' што звучи како општа фраза, а не како име на конкретна државна служба, па се губи препознатливоста.
Respite
HOW TO RENDER ITНајдобро е да се објасни како 'привремена нега за одмор на негувателот' или 'привремено сместување/нега', бидејќи нема едно точно кратко еквивалентно збор.
WHERE MARKS ARE LOSTДиректен превод како 'одмор' или 'пауза' е погрешен и збунувачки, бидејќи не се однесува на одмор на пациентот туку на привремена замена во негата.
TIS National
HOW TO RENDER ITСе остава како сопствено име – „TIS National“ – без превод, бидејќи станува збор за конкретна служба.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го преведуваат како општа фраза „национална служба за толкување“ без да го задржат името, па испитувачот не препознава дека се работи конкретно за TIS National.
Home care package
HOW TO RENDER ITКажете „Home Care Package“ и накратко појаснете „пакет за нега во домот финансиран од владата“.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го мешаат со NDIS пакетот или со сместување во старски дом (aged care facility), губејќи го фактот дека постојат нивоа (levels) на финансирање специфични за оваа шема.
Aged care assessment
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „проценка за нега на стари лица“ или „проценка на потребите за старечка нега“.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се меша со самата „aged care“ услуга, наместо процесот на оценка, губејќи ја разликата помеѓу проценка и самата нега.
ACAT
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „ACAT“ и, ако е потребно, кратко да објасни „тим за проценка на потребите за нега на стари лица“.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешно се преведува само описно без акронимот, што го губи препознатливото институционално име кое се користи во системот.
Interpreter service
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „услуга за преведување" или „преведувачка служба", а ако се спомнува конкретен национален систем, може да остане името на англиски (како TIS National), но тоа не е дадено овде па general term е доволен.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е да се преведе како „толкувачка агенција" со комерцијална конотација, или да се сведе само на „преведувач" (лицето), губејќи го фактот дека станува збор за организирана, често бесплатна јавна услога.
NDIS
HOW TO RENDER ITКажете NDIS како кратенка (на англиски), бидејќи е препознатлив назив на национална шема; може да додадете кратко објаснување 'национална шема за поддршка на лица со инвалидност' ако треба да се појасни.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе буквално како 'национална осигурителна шема за инвалидност' со збор 'осигурување', што создава погрешна претстава дека е осигурителна полиса, а не владина шема за поддршка.
Immigration · 10
Online portal
HOW TO RENDER ITКажи „онлајн портал“ – овој збор е веќе усвоен и разбирлив на македонски.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е ако се преведе како „веб-страница“ без да се спомене дека е систем за официјални трансакции, бидејќи тоа го омаловажува институционалниот карактер на порталот.
Home Affairs
HOW TO RENDER ITКажи го името на англиски „Home Affairs“ или „Department of Home Affairs“, а по потреба додај кратко објаснување „министерството за имиграција и гранична безбедност“.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите буквално го преведуваат како „Домашни работи“, што звучи како министерство за внатрешни работи воопшто и не носи поени бидејќи не е препознатливо институционално име.
Services Australia
HOW TO RENDER ITОстави го името непроменето „Services Australia“, бидејќи е официјално име на владина агенција без директен еквивалент.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат буквално како „Услуги Австралија“, што звучи како општа фраза и не се препознава како конкретна владина институција во официјален контекст.
Bridging visa
HOW TO RENDER ITКажи 'привремена (bridging) виза' или транслитерирано 'бриџинг виза', со кратко објаснување 'виза која важи додека се чека одлука за друга виза'.
WHERE MARKS ARE LOSTЧеста грешка е превод само како 'привремена виза' без специфичниот контекст на чекање одлука, или буквален превод 'мостовска виза' кој звучи чудно и не е стандардизиран термин.
Citizenship test
HOW TO RENDER ITКажете „тест за државјанство“ — јасно и директно, без потреба од транслитерација бидејќи преводот е природен.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го мешаат со тестот за виза или со церемонијата за државјанство („citizenship ceremony“), губејќи го фактот дека станува збор конкретно за писмен/квиз тест потребен пред да се добие државјанство.
NAATI
HOW TO RENDER ITОстанува во оригинал - „NAATI“, без превод.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешка е кога кандидатите го „преведуваат“ или транслитерираат името (пр. „НААТИ“ со кирилица), наместо да го остават како препознатлив акроним.
Partner visa
HOW TO RENDER ITКажете „виза за партнер“ — директен и точен превод.
WHERE MARKS ARE LOSTКандидатите го стеснуваат значењето само на „брачна виза“ (marriage visa), заборавајќи дека вклучува и вонбрачни (de facto) партнери, што е клучен дел од дефиницијата.
Permanent resident
HOW TO RENDER ITКажете 'постојан жител' - ова е стандардниот и точен превод кој се користи во административен контекст.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе како 'државјанин' или 'граѓанин', што е погрешно бидејќи постојаниот жител нема сите права на државјанство (пр. право на глас, пасош).
Skills assessment
HOW TO RENDER ITКандидатот треба да каже „проценка на квалификации/вештини“ или „оценка на стручни квалификации“.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто погрешно се преведува само како „тест на вештини“ (skills test), губејќи го значењето дека е формална евалуација на квалификации за миграциски цели.
Visa condition
HOW TO RENDER ITКажете 'услов на визата' - директен и јасен превод кој се разбира во административен контекст.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе како 'тип на виза' или 'категорија на виза', што е погрешно бидејќи condition значи конкретно ограничување/обврска, не класификација на визата.
Education · 9
TAFE
HOW TO RENDER ITСе остава како 'TAFE' (на англиски), бидејќи е сопствено име на институцијата.
WHERE MARKS ARE LOSTПогрешен превод е 'техничко училиште' или 'факултет', што не соодветствува со системот – TAFE е специфична австралиска институција, не универзитет.
Public school
HOW TO RENDER ITСе преведува директно како 'државно училиште'.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се каже само 'училиште' без 'државно', бидејќи во контекст со 'private school' е важно да се направи разлика.
VET
HOW TO RENDER ITКажете „стручно образование и обука“ или задржете ја кратенката „VET“.
WHERE MARKS ARE LOSTНајчеста и најсериозна грешка е да се преведе како „ветеринар“ поради звучна сличност со англискиот збор, целосно губејќи го точното значење во образовен контекст.
NAPLAN
HOW TO RENDER ITЗадржете 'NAPLAN' и кратко објаснете 'национално тестирање за писменост и математика'.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се преведува општо како 'државен испит' или 'матура', губејќи го фактот дека е стандардизирано тестирање, не завршен испит за оценка.
Prep
HOW TO RENDER ITКажете 'подготвителна година' или транслитерирано 'преп', со кратко објаснување дека е прва година од основното образование.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе како 'предучилишно' или 'градинка', што е погрешно бидејќи Prep е дел од формалниот школски систем, не е предучилишна установа.
HSC
HOW TO RENDER ITЗадржете 'HSC' и објаснете кратко 'матурска диплома во NSW' ако е потребно повеќе контекст.
WHERE MARKS ARE LOSTНекои го преведуваат генерички како 'матура', губејќи го фактот дека е специфично за NSW образовниот систем, а не национален испит.
Kindergarten
HOW TO RENDER ITПреведете како 'градинка' или 'предучилишна/подготвителна година', во зависност од контекст.
WHERE MARKS ARE LOSTВо некои држави (NSW) 'kindergarten' е првата година од основното училиште, не градинка – директен превод 'градинка' може да е погрешен во тој контекст.
Scholarship
HOW TO RENDER ITКажете 'стипендија' - ова е директен и точен превод кој се користи стандардно.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе како 'кредит' или 'заем за студенти', што е погрешно бидејќи стипендијата не се враќа, за разлика од студентски заем.
Year 12
HOW TO RENDER ITКажете 'дванаесета година' или транслитерирано 'Year 12', бидејќи системот со нумерирани години е специфичен за Австралија.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе директно како 'четврта година средно' по македонски модел, што може да збуни бидејќи бројот на години и структурата на образование се разликуваат.
Housing · 4
Bond
HOW TO RENDER ITСе преведува како „кауција“ или „депозит за закуп“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со „гаранција“ (bank guarantee) или „капара“ при купување, губејќи ја специфичноста дека станува збор за депозит при изнајмување стан.
Lease agreement
HOW TO RENDER ITСе преведува како „договор за закуп“ или „договор за изнајмување“.
WHERE MARKS ARE LOSTСе меша со „bond“ (депозитот) или со договор за купување имот, губејќи ја јасната врска со изнајмување.
Council rates
HOW TO RENDER ITПреведете како 'општински данок на имот' или 'комунална такса кон општината'.
WHERE MARKS ARE LOSTЧесто се преведува погрешно како 'кирија' или 'сметка за струја', што е сосема поразлично од давачка кон локалната власт.
Public housing
HOW TO RENDER ITКажете 'социјално домување' или 'државно домување' - овие термини се разбирливи и веродостојни во контекст на Австралија.
WHERE MARKS ARE LOSTГрешка е да се преведе како 'јавни станови' без контекст на субвенционирана кираа и социјална намена, што ја губи административната суштина на терминот.
Keep going
44 Macedonian dialogues with full transcripts · The Macedonian CCL test · All Australian terms in 50 languages · Vocabulary by topic guide · Note-taking guide