NAATIccl
NAATI CCL · Swahili · Vocabulary

Swahili NAATI CCL vocabulary list

124 Australian terms that come up in CCL dialogues, grouped by topic. For each one: how to render it in Swahili Kiswahili, and the mistake that costs candidates marks. Most frequent terms first; the notes are written in Swahili.

Practise a Swahili dialogue → About the Swahili test

No signup needed · your first full dialogue is marked free

Why these terms cost marks

CCL is marked on information transferred. Australian institutions and schemes often have no direct word in Swahili, so a term you render wrongly takes the segment's information with it, and one you hunt for eats into the five seconds you have to start speaking. Each entry links to the full explanation of the term.

NAATI's language policy for Swahili: NAATI's general policies apply: examiners allow for regional variation (Policy A), and English words that Swahili speakers in Australia regularly and commonly use are not penalised (Policy B). Excessive use of English is still one of NAATI's listed common mistakes. How the policy is applied →

Health · 24

Medicare

HOW TO RENDER ITTumia neno 'Medicare' kama lilivyo kwa Kiingereza, kwani halina tafsiri rasmi ya Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa mara nyingi hutafsiri kama 'bima ya afya' (health insurance), jambo linalochanganya na kampuni binafsi za bima, wakati Medicare ni mpango wa serikali.

Mental health care plan

HOW TO RENDER ITSema 'mpango wa huduma ya afya ya akili unaotolewa na daktari kupitia Medicare'.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri tu kama 'ushauri wa kisaikolojia' bila kutaja uhusiano wake na Medicare na daktari, hivyo kupoteza sehemu muhimu ya taarifa.

Out-of-pocket

HOW TO RENDER ITSema 'gharama za ziada anazolipa mgonjwa mwenyewe' au 'gharama zisizofunikwa na Medicare'.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'gharama zote' au 'malipo ya huduma' bila kuonyesha kuwa ni sehemu tu isiyorejeshwa na Medicare/bima, jambo linalopotosha maana.

Lifeline

HOW TO RENDER ITSema 'Lifeline' kama jina la shirika, ukieleza ni huduma ya simu ya msaada wa dharura wa kisaikolojia.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'huduma ya uokoaji' kwa ujumla kunapoteza maana kuwa ni huduma maalum ya afya ya akili, si uokoaji wa kimwili.

Emergency department

HOW TO RENDER ITSema 'idara ya dharura hospitalini' au 'chumba cha dharura'.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'chumba cha wagonjwa mahututi' (ICU), wakichanganya idara ya dharura na sehemu ya wagonjwa mahututi, ambazo ni tofauti.

Medical certificate

HOW TO RENDER ITSema 'cheti cha daktari'.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'ripoti ya afya' (health report) kunapotosha maana, kwani hiyo ni pana zaidi na si hati rasmi ya likizo ya ugonjwa.

Medicare card

HOW TO RENDER ITSema 'kadi ya Medicare' kama ilivyo.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'kadi ya bima ya afya' kunachanganya na bima binafsi, wakati Medicare ni mfumo wa serikali.

Triple Zero

HOW TO RENDER ITSema 'namba 000' au 'triple zero' kama ilivyo, ukieleza ni namba ya dharura ya Australia.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama '911' (namba ya Marekani) ni kosa la kiukweli linalobadilisha taarifa muhimu.

Gap fee

HOW TO RENDER ITTumia 'gharama ya nyongeza' au ueleze kama 'tofauti ya malipo baada ya Medicare'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'ada ya matibabu' kwa ujumla, wakikosa dhana maalum ya kile kinacholipwa juu ya kile Medicare inacholipa.

Referral letter

HOW TO RENDER ITTumia 'barua ya rufaa' kama tafsiri sahihi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'barua ya matibabu' kwa ujumla, wakikosa maana maalum ya kutuma mgonjwa kwa mtaalamu mwingine.

Waiting list

HOW TO RENDER ITTumia 'orodha ya wanaosubiri' kama tafsiri sahihi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine huchanganya na 'waiting period' na kutafsiri kama 'kipindi cha kusubiri', jambo linalobadilisha maana kutoka orodha hadi muda.

Asthma action plan

HOW TO RENDER ITTumia 'mpango wa hatua za pumu' au ueleze kama 'mpango wa daktari wa kudhibiti pumu'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'ratiba ya dawa za pumu' tu, wakikosa kipengele cha hatua za dharura kilichojumuishwa katika mpango huo.

Extras cover

HOW TO RENDER ITTumia 'bima ya huduma za nyongeza' kama tafsiri sahihi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'bima ya afya' kwa ujumla, wakikosa maana maalum inayotofautisha na bima ya hospitali (hospital cover).

GP referral

HOW TO RENDER ITSema 'rufaa kutoka kwa daktari wa familia' au 'barua ya rufaa ya GP' - unaweza kutumia 'GP' kama ilivyo kwa Kiingereza.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri tu kama 'ushauri wa daktari' na kuacha kutaja kuwa ni rufaa rasmi inayohitajika kwa Medicare, jambo linalopoteza umuhimu wa kisheria/kifedha wa neno hili.

Bulk bill

HOW TO RENDER ITTumia 'bulk bill' kama ilivyo kwa Kiingereza, au eleza kwa ufupi 'malipo yanayolipwa na Medicare moja kwa moja bila mgonjwa kulipa'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'malipo ya jumla' (tafsiri halisi) ambayo haieleweki - jambo muhimu ni kuwa mgonjwa halipi chochote, si kiasi cha malipo.

PBS

HOW TO RENDER ITTumia herufi 'PBS' kama ilivyo, ukiongeza ufafanuzi mfupi kama 'mpango wa serikali wa kupunguza gharama za dawa'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri kama 'bima ya dawa' na kuchanganya na Medicare, wakati PBS ni mpango tofauti unaohusu bei ya dawa pekee, si malipo ya matibabu.

Public hospital

HOW TO RENDER ITSema 'hospitali ya serikali' au 'hospitali ya umma'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'hospitali ya kawaida' bila kuonyesha kuwa ni ya serikali, hivyo kupoteza tofauti muhimu na hospitali za binafsi.

Private health cover

HOW TO RENDER ITSema 'bima ya afya ya binafsi' au tumia 'private health insurance/cover' kwa Kiingereza ikiwa muktadha unahitaji uwazi zaidi.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi ya watahiniwa hutafsiri kama 'Medicare ya binafsi', jambo linalochanganya dhana mbili tofauti kabisa za mfumo wa afya wa Australia.

Advance care directive

HOW TO RENDER ITSema 'advance care directive' kwa Kiingereza, ukiongeza ufafanuzi 'maelekezo ya awali kuhusu matibabu' ikihitajika.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'wosia' (will), wakichanganya hati ya matibabu na hati ya mirathi, jambo linalobadilisha kabisa maana.

Bulk billing

HOW TO RENDER ITSema 'bulk billing' kwa Kiingereza, au ufafanue kama 'matibabu ya bure kupitia Medicare bila malipo ya moja kwa moja'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'matibabu ya bure' kwa jumla bila kutaja Medicare, wakikosa kubainisha kuwa ni utaratibu maalum wa malipo, si huduma ya bure kwa wote.

Triage

HOW TO RENDER ITSema 'upimaji wa kipaumbele cha matibabu' au 'hatua ya kutathmini uzito wa dharura'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri kama 'uchunguzi wa daktari' tu, wakikosa dhana ya kuweka kipaumbele kulingana na uzito wa hali.

Specialist referral

HOW TO RENDER ITSema 'barua ya rufaa kwenda kwa daktari bingwa' inayotolewa na GP.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kama 'ushauri wa mtaalamu' pekee, wakikosa kuonyesha kuwa ni hatua rasmi inayohitajika kabla ya kumtembelea daktari bingwa chini ya Medicare.

Pharmaceutical Benefits Scheme

HOW TO RENDER ITSema 'Pharmaceutical Benefits Scheme' kwa Kiingereza, kisha ueleze kwa ufupi kama 'mpango wa serikali wa kupunguza bei ya dawa'. Hakuna neno sanifu la Kiswahili kwa jina hili maalum.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'huduma za Medicare' pekee, jambo linalopoteza alama kwa sababu PBS ni mpango tofauti unaohusiana na dawa, si huduma za matibabu kwa ujumla.

Ambulance cover

HOW TO RENDER ITTumia 'bima ya gharama za ambulance' ukieleza kuwa ni bima tofauti na Medicare.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hudhani Medicare inalipa gharama zote za ambulance na hivyo kutafsiri kama sehemu ya Medicare, jambo ambalo si sahihi kwa mikoa mingi ya Australia.

Fair Trading

HOW TO RENDER ITSema 'Fair Trading' kama jina la idara, ukieleza inahusiana na ulinzi wa walaji.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri neno kwa neno kama 'biashara ya haki' badala ya kuitambua kama jina la taasisi ya ulinzi wa walaji, jambo linalopoteza uwazi.

Fair Work Commission

HOW TO RENDER ITSema jina kwa Kiingereza 'Fair Work Commission' kwani ni jina rasmi la taasisi, hakuna tafsiri rasmi ya Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri moja kwa moja kama 'Tume ya Kazi ya Haki' ambayo si jina rasmi linalotambulika, na hii husababisha kupoteza alama kwa kutokuwa sahihi kimaudhui.

Event number

HOW TO RENDER ITSema 'namba ya tukio' au 'namba ya ripoti'.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'namba ya kesi' (case number) kunabadilisha maana kidogo, kwani hiyo hutumika zaidi katika mazingira ya kisheria/mahakamani.

Local Court

HOW TO RENDER ITTumia 'mahakama ya wilaya' au sema 'Local Court' ikiwa muktadha unahitaji jina rasmi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'mahakama kuu' ambayo ni kosa kubwa kwa sababu inaonyesha ngazi tofauti kabisa ya mahakama.

Light duties

HOW TO RENDER ITTumia 'majukumu mepesi' au 'kazi nyepesi' kama tafsiri sahihi.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'kupunguziwa saa za kazi' ambayo si sahihi kwa sababu light duties ni kubadilisha aina ya kazi, si kupunguza muda wa kufanya kazi.

Family Court

HOW TO RENDER ITTumia maelezo 'Mahakama ya Familia' kwa Kiswahili, ambayo inaeleweka wazi katika muktadha wa kisheria.

WHERE MARKS ARE LOSTKosa la kawaida ni kutafsiri kama 'mahakama ya nyumbani' au kuichanganya na mahakama za jinai za kawaida, jambo linalopoteza maana maalum ya masuala ya familia.

Federal Circuit

HOW TO RENDER ITTumia maelezo 'Mahakama ya Mzunguko ya Shirikisho' au sema 'Federal Circuit Court' kwa Kiingereza ikifuatiwa na ufafanuzi mfupi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa mara nyingi hutafsiri kama 'mzunguko wa shirikisho' bila kutaja ni mahakama, jambo linalofanya msikilizaji asielewe kuwa hii ni taasisi ya kisheria.

Reference number

HOW TO RENDER ITTumia 'namba ya kumbukumbu' kwa Kiswahili, ambayo inaeleweka wazi na inatumika kawaida.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'namba ya simu' au 'namba ya akaunti', jambo linalochanganya na aina nyingine za namba zisizo sahihi kimuktadha.

Police report

HOW TO RENDER ITTumia 'ripoti ya polisi' kama tafsiri sahihi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'taarifa ya polisi' pekee bila kuonyesha kuwa ni hati rasmi iliyoandikwa, jambo linaloweza kupunguza uzito wa neno.

Magistrate

HOW TO RENDER ITTumia 'hakimu' kama tafsiri; ikiwa muktadha unahitaji ufafanuzi zaidi sema 'hakimu wa mahakama ya chini'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'jaji' (judge) bila kutofautisha ngazi ya mahakama - hakimu na jaji ni vyeo tofauti katika mfumo wa mahakama wa Australia.

Police check

HOW TO RENDER ITSema 'ukaguzi wa polisi wa rekodi ya jinai' au tumia 'police check' ikiwa muktadha wa Kiingereza unafahamika.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'kibali cha polisi' (police permit) - hii inabadilisha maana kutoka 'ukaguzi wa rekodi' kwenda 'ruhusa', jambo tofauti kabisa.

Statutory declaration

HOW TO RENDER ITSema 'statutory declaration' kwa Kiingereza, au ufafanue kama 'tamko la kisheria lililoshuhudiwa'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'kiapo cha mahakama' (oath) tu, wakikosa kubainisha kuwa ni tamko la maandishi lisilotolewa mahakamani bali mbele ya shahidi aliyeidhinishwa.

Apprehended violence order

HOW TO RENDER ITSema 'amri ya kisheria ya kumkinga mtu dhidi ya vurugu/unyanyasaji' au tumia herufi 'AVO' ukieleza kifupi maana yake.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutumia neno 'kesi ya mahakama' kwa jumla bila kubainisha ni amri maalum ya ulinzi, jambo linalopoteza taswira sahihi ya AVO.

Duty lawyer

HOW TO RENDER ITSema 'wakili wa dharura wa mahakama' au 'wakili anayehudumu bure siku ya kesi'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri kama 'wakili wa serikali' kwa jumla, jambo linalochanganya na dhana ya mwendesha mashtaka (prosecutor), badala ya msaidizi wa mshtakiwa.

Infringement notice

HOW TO RENDER ITSema 'infringement notice' au tafsiri kama 'notisi ya faini/adhabu' kwa ufafanuzi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'notisi ya mahakama' au 'wito wa mahakama', wakichanganya na summons, ilhali infringement notice mara nyingi haihitaji kufika mahakamani.

Demerit points

HOW TO RENDER ITTumia maneno 'alama za makosa ya trafiki' au eleza kama 'pointi zinazoongezwa dhidi ya leseni ya udereva kwa kila kosa la trafiki'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatu hutafsiri moja kwa moja kama 'pointi za heshima' au kupuuza kabisa dhana ya adhabu inayoongezeka, hivyo kupoteza maana ya mfumo wa adhabu unaosababisha kufutiwa leseni.

Good behaviour bond

HOW TO RENDER ITSema 'good behaviour bond' kwa Kiingereza, au ufafanue kama 'agano la mahakama la kuishi kwa mwenendo mzuri badala ya adhabu'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'dhamana ya fedha' (financial bond), lakini hii si lazima ihusishe malipo ya fedha, ni ahadi ya mwenendo mzuri chini ya masharti ya mahakama.

Caution

HOW TO RENDER ITSema 'onyo la kisheria' au ueleze kwa ufupi: 'polisi anamwambia mtu ana haki ya kunyamaza na maneno yake yanaweza kutumika mahakamani'. Kutumia neno 'caution' kwa Kiingereza pia ni sahihi ukiliambatanisha na maelezo mafupi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri 'caution' kama 'tahadhari' tu (kama katika onyo la hatari ya kimwili), jambo linalopoteza maana ya kisheria ya haki ya kunyamaza na matumizi ya kauli mahakamani.

AVO

HOW TO RENDER ITSema 'AVO' kama ilivyo (herufi kubwa), kisha ueleze kwa ufupi kama 'amri ya mahakama ya kumzuia mtu asimdhuru au asimsogelee mwingine'.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'amri ya kukamatwa' au 'hati ya kufungwa jela', jambo linalobadilisha maana halisi kwani AVO si adhabu ya jinai bali ni amri ya ulinzi.

Justice of the Peace

HOW TO RENDER ITSema 'Justice of the Peace' au fupisho 'JP' kama jina rasmi, ukiongeza maelezo 'mtu aliyeidhinishwa kushuhudia na kuthibitisha nyaraka'.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kama 'hakimu' au 'jaji', jambo linalopotosha kabisa kwani JP si hakimu wa mahakama bali ni mshuhudiaji wa nyaraka tu.

On-the-spot fine

HOW TO RENDER ITTumia maelezo 'faini ya papo hapo' au 'faini inayotolewa mahali pale bila kesi mahakamani'. Hii inawasilisha maana halisi bila kuhitaji neno la Kiingereza.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'adhabu ya mahakama' au 'faini ya kawaida', jambo linalopoteza alama kwa sababu linapoteza kipengele muhimu cha 'papo hapo' bila kesi ya mahakama.

Working with Children Check

HOW TO RENDER ITSema jina la Kiingereza 'Working With Children Check' kisha ongeza maelezo mafupi 'uthibitisho wa usalama wa kufanya kazi na watoto'.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri tu kama 'ukaguzi wa polisi' (police check) ni kosa kwa sababu hii ni uchunguzi maalum tofauti na 'police check' ya jumla, ingawa zinahusiana.

Consumer · 15

Excess

HOW TO RENDER ITSema 'kiasi cha ziada kinacholipwa na mwenye bima' au tumia neno 'excess' ukilielezea.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'gharama ya ziada' tu bila kueleza uhusiano wake na madai ya bima, au kuchanganya na neno 'out of pocket' ambalo lina muktadha tofauti.

Australian Consumer Law

HOW TO RENDER ITTumia 'Sheria ya Ulinzi wa Walaji wa Australia' au taja jina la Kiingereza 'Australian Consumer Law' ikiwa muktadha rasmi unahitajika.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'sheria ya biashara' kwa ujumla, wakikosa maana maalum ya ulinzi wa walaji.

NRMA Insurance

HOW TO RENDER ITSema jina kama lilivyo 'NRMA Insurance' kwa Kiingereza kwani ni jina la kampuni maalum, si aina ya bima ya jumla.

WHERE MARKS ARE LOSTKosa la kawaida ni kutafsiri kama 'bima ya taifa' au 'bima ya serikali', jambo lisilo sahihi kwani NRMA ni kampuni binafsi, si taasisi ya serikali.

Ombudsman

HOW TO RENDER ITTumia neno 'ombudsman' kama lilivyo kwa Kiingereza, kwani halina tafsiri sahihi ya moja kwa moja katika Kiswahili; unaweza kuongeza ufafanuzi mfupi 'afisa huru wa malalamiko'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'hakimu' au 'waziri' - hii ni kosa kwani ombudsman si mahakama wala wizara, ni taasisi huru ya kusuluhisha malalamiko bila gharama.

Private health insurance

HOW TO RENDER ITTumia maelezo 'bima ya afya ya kibinafsi' kwa Kiswahili, ikiwa ni tofauti wazi na Medicare inayotolewa na serikali.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi huchanganya hii na Medicare na kuitaja kama huduma ya bure ya serikali, wakati kwa hakika ni bima inayolipiwa na mtu binafsi kwa kampuni za kibinafsi.

Membership costs

HOW TO RENDER ITTumia 'gharama za uanachama' kwa Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'ada ya usajili' pekee, jambo linaloweza kupoteza maana ya malipo endelevu ya uanachama badala ya malipo ya mara moja.

Financial hardship

HOW TO RENDER ITSema 'hali ngumu ya kifedha' au 'ugumu wa kifedha' - eleza dhana kwa ufupi bila kutafsiri neno kwa neno.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'umasikini' (poverty) ambayo ni pana zaidi na haitoi maana maalum ya hali ya muda inayoweza kuripotiwa kwa kampuni/benki kupata msamaha wa madeni.

Afterpay

HOW TO RENDER ITTumia jina la huduma kama lilivyo 'Afterpay' kwa Kiingereza, ukiongeza maelezo mafupi 'huduma ya kulipa bidhaa kwa awamu'.

WHERE MARKS ARE LOSTWengine hutafsiri kama 'mkopo wa benki' wa kawaida, jambo linalopoteza dhana maalum ya malipo ya awamu bila riba yanayotolewa na huduma hii maalum.

Comprehensive insurance

HOW TO RENDER ITSema 'bima kamili' au 'bima ya kina' ukieleza kuwa inahusisha gari lako na la mtu mwingine.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kama 'bima ya afya' au 'bima ya jumla' bila kubainisha kuwa ni bima ya gari inayohusisha pande zote mbili, hivyo kupoteza maana halisi.

Third party

HOW TO RENDER ITSema 'mhusika wa tatu' au tumia maelezo 'kampuni/mtu asiyehusika moja kwa moja katika mkataba huu' kulingana na muktadha wa sentensi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'rafiki' au 'mtu mwingine' bila kuonyesha uhusiano wa kimkataba/kifedha, jambo linalopoteza taarifa muhimu ya kisheria.

ACCC

HOW TO RENDER ITBaki na herufi ACCC kama jina rasmi la taasisi, ukiweza kuongeza ufafanuzi mfupi 'taasisi ya ulinzi wa walaji na ushindani wa haki biashara'.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kama 'polisi wa biashara' au 'mahakama ya biashara', jambo linalopotosha dhima halisi ya taasisi hii ya udhibiti.

BPAY

HOW TO RENDER ITSema jina 'BPAY' kama ilivyo, ni jina la biashara linalotambulika, halina tafsiri ya Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'malipo ya benki' kwa jumla, jambo linalopoteza maana maalum ya mfumo huu mahususi wa kulipa bili.

Cooling-off period

HOW TO RENDER ITEleza kwa maneno 'kipindi cha kufikiria upya baada ya kusaini mkataba, ambapo mnunuzi anaweza kujitoa'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kihalisi kama 'kipindi cha kupoa' bila kueleza kuwa ni haki ya kisheria ya kujitoa kwenye mkataba, jambo linalofanya maana ipotee kabisa.

Direct debit

HOW TO RENDER ITSema 'malipo ya moja kwa moja kutoka akaunti ya benki' au tumia neno 'direct debit' likifuatiwa na maelezo mafupi.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'kutuma pesa' au 'malipo ya kawaida' hupoteza maana ya kiotomatiki na idhini ya awali, jambo muhimu kwa muktadha wa kifedha.

Hardship arrangement

HOW TO RENDER ITSema 'mpango wa msaada kwa ugumu wa kifedha' au 'makubaliano ya kupunguza/kuahirisha malipo kutokana na dhiki ya kifedha'.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'msamaha wa deni' ni kosa kubwa kwa sababu deni halifutwi, ni ratiba tu inayobadilishwa kwa muda.

Employment · 14

Fair Work

HOW TO RENDER ITSema 'Fair Work' kama jina la taasisi, ukieleza inahusika na migogoro na haki za wafanyakazi.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri neno kwa neno kama 'kazi ya haki' kunapoteza maana yake kama jina rasmi la taasisi.

Unfair dismissal

HOW TO RENDER ITSema 'kufukuzwa kazi kinyume cha sheria' au 'kufukuzwa kazi bila haki' - eleza dhana kwa ufupi badala ya tafsiri ya neno kwa neno.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri tu kama 'kufukuzwa kazi' bila kuonyesha kipengele cha 'unfair' (ukosefu wa haki za kisheria), hivyo kupoteza maana muhimu inayotofautisha kutoka kufukuzwa kwa kawaida.

Superannuation

HOW TO RENDER ITSema 'superannuation' kama ilivyo kwa Kiingereza, au eleza kama 'akiba ya uzeeni/mafao ya kustaafu'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'pensheni' (pension) pekee - hii inachanganya na malipo ya serikali baada ya kustaafu, wakati superannuation ni akiba binafsi inayochangiwa na mwajiri wakati wa ajira.

WorkCover

HOW TO RENDER ITTumia jina 'WorkCover' kama ilivyo, au eleza kama 'bima ya fidia ya majeraha ya kazini'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri kama 'bima ya afya' kwa jumla, wakipoteza kipengele muhimu kuwa ni fidia mahususi kwa majeraha yanayotokea kazini.

Enterprise agreement

HOW TO RENDER ITSema 'enterprise agreement' kwa Kiingereza, ukiongeza ufafanuzi mfupi 'mkataba wa masharti ya kazi kati ya mwajiri na wafanyakazi' ikiwa inahitajika.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'mkataba wa kampuni' pekee, wakikosa maana kuwa ni mkataba wa pamoja (collective) unaotambulika kisheria, tofauti na mkataba wa mtu binafsi.

Payslip

HOW TO RENDER ITSema 'risiti ya mshahara' au 'stakabadhi ya malipo ya mshahara'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'ankara ya mshahara' (invoice), jambo linalochanganya dhana ya hati ya mapato ya mfanyakazi na hati ya madai ya biashara.

Tax file number

HOW TO RENDER ITSema 'tax file number' au fupisho 'TFN' kama linavyotumika Kiingereza; unaweza kuongeza 'namba ya kodi' kwa ufafanuzi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'namba ya kitambulisho' (ID number) kwa jumla, wakikosa kubainisha ni maalum kwa mfumo wa kodi wa Australia (ATO), tofauti na Medicare number au namba nyingine.

Workers compensation

HOW TO RENDER ITSema 'workers compensation' kwa Kiingereza au tafsiri kama 'fidia ya wafanyakazi waliojeruhiwa kazini'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'bima ya kazi' kwa jumla bila kubainisha ni fidia maalum kwa majeraha/magonjwa ya kazini, hivyo kupoteza maana kamili.

Penalty rates

HOW TO RENDER ITTumia 'malipo ya ziada kwa saa maalum za kazi' au 'kiwango cha juu cha malipo kwa kufanya kazi wikendi/sikukuu'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatu wengi hutafsiri kama 'adhabu ya malipo' kwa sababu ya neno 'penalty', jambo linalopotosha kabisa maana halisi ya malipo ya ziada kwa mfanyakazi.

Long service leave

HOW TO RENDER ITSema 'likizo ya muda mrefu wa utumishi' au ueleze kwa ufupi: 'likizo yenye malipo inayotolewa baada ya kufanya kazi kwa miaka mingi kwa mwajiri mmoja'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'likizo ya kawaida' au 'likizo ya mwaka' (annual leave), jambo linalochanganya na stahili tofauti kabisa ya kazi.

Probation period

HOW TO RENDER ITSema 'kipindi cha majaribio kazini' au 'muda wa tathmini ya ajira'.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kama 'adhabu' au 'kifungo cha masharti' kwa kuchanganya na maana ya kisheria ya 'probation' katika mfumo wa uhalifu, jambo linalobadilisha kabisa muktadha.

Casual loading

HOW TO RENDER ITTumia 'malipo ya ziada kwa mfanyakazi wa muda' au 'casual loading' ukieleza ni fidia ya kukosa haki za mfanyakazi wa kudumu.

WHERE MARKS ARE LOSTWengine hutafsiri kama 'mzigo wa kazi' kwa sababu ya neno 'loading', wakikosa kabisa maana ya malipo ya ziada ya kifedha.

Super

HOW TO RENDER ITSema 'akiba ya uzeeni' au 'superannuation' (unaweza kutumia neno 'super' kwa Kiingereza) ukifafanua kwa ufupi kuwa ni akiba ya kustaafu inayowekwa na mwajiri.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'pesa za ziada' (kihalisi cha 'super' peke yake), wakikosa kabisa maana ya mfumo wa akiba ya kustaafu.

TFN

HOW TO RENDER ITSema 'TFN' kama ilivyo, ukieleza kwa ufupi kama 'namba ya kodi ya mtu binafsi' ikiwa muktadha unahitaji maelezo zaidi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'namba ya kitambulisho cha taifa', jambo linalopoteza alama kwa sababu TFN ni maalum kwa mfumo wa kodi, si kitambulisho cha jumla cha utaifa.

Welfare & Centrelink · 14

Waiting period

HOW TO RENDER ITTumia 'kipindi cha kusubiri' kama tafsiri sahihi na inayoeleweka.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'muda wa kungoja' pekee bila kuonyesha kuwa ni sharti la kustahili faida, hivyo kupoteza maana ya kiufundi ya neno.

Concession card

HOW TO RENDER ITSema 'concession card' kama ilivyo kwa Kiingereza, ukiongeza ufafanuzi mfupi 'kadi ya punguzo la bei' pale inapohitajika.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'kadi ya Centrelink' pekee, jambo linalochanganya na kadi nyingine za Centrelink - concession card ina kazi maalum ya punguzo la bei, si malipo ya pesa.

myGov

HOW TO RENDER ITTumia 'myGov' kama jina lake rasmi, halina tafsiri katika Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'akaunti ya benki' au kuichanganya na Centrelink yenyewe - myGov ni mlango wa kuingia (portal), si shirika la malipo.

JobSeeker

HOW TO RENDER ITSema 'JobSeeker' kama jina la mpango, likibaki kwa Kiingereza kama jina rasmi la malipo.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'mfanyakazi anayetafuta kazi' badala ya kutambua ni jina rasmi la malipo ya Centrelink, hivyo kupoteza maana ya mpango maalum.

Age Pension

HOW TO RENDER ITTumia 'pensheni ya uzeeni kutoka Centrelink' au taja tu 'age pension' ukieleza ni msaada wa kifedha wa wazee.

WHERE MARKS ARE LOSTWatu wengi hutafsiri kama 'mafao ya kustaafu ya kazi' (superannuation), wakichanganya mpango huu wa serikali na akiba binafsi ya kustaafu.

Carer Payment

HOW TO RENDER ITTumia 'malipo ya mlezi kutoka Centrelink' au 'carer payment' ukieleza ni msaada kwa watu wanaotoa huduma ya utunzaji.

WHERE MARKS ARE LOSTWatu hutafsiri kama 'mshahara wa mfanyakazi wa nyumbani', wakikosa kuonyesha kuwa ni msaada wa serikali kwa mlezi wa familia, si ajira ya kawaida.

Income test

HOW TO RENDER ITSema 'tathmini ya kipato' au 'income test' ukifafanua kwa ufupi kuwa ni ukaguzi wa kipato unaofanywa na Centrelink.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kama 'mtihani wa mapato' kihalisi bila kuunganisha na Centrelink, hivyo msikilizaji hapati wazo kuwa ni sharti la kustahili malipo ya serikali, jambo linalopoteza uhalisia wa muktadha.

Mutual obligation

HOW TO RENDER ITSema 'wajibu wa pande mbili' au ueleze: 'sharti la Centrelink la kufanya shughuli kama kutafuta kazi ili kuendelea kupokea msaada'.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kihalisi tu kama 'wajibu wa kuheshimiana' bila kuunganisha na masharti ya Centrelink ya kutafuta kazi, hivyo maana ya kiutendaji hupotea.

Healthcare card

HOW TO RENDER ITSema 'Healthcare Card' kama jina rasmi, ukiongeza 'kadi ya punguzo la gharama za afya kwa watu wa kipato cha chini' kama maelezo.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi huichanganya na Medicare card na kusema 'kadi ya bima ya afya', jambo linalopoteza tofauti kuwa hii ni kadi ya punguzo la gharama, si bima.

Rent Assistance

HOW TO RENDER ITSema 'msaada wa kulipia kodi ya nyumba' au 'rent assistance' ukiliambatanisha na maelezo hayo mafupi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'msaada wa nyumba' kwa jumla (kama unaohusisha ujenzi au umiliki), hali inayochanganya na aina nyingine za msaada wa makazi.

Assets test

HOW TO RENDER ITSema kwa Kiingereza 'assets test' halafu ueleze kwa ufupi: 'ukaguzi wa mali unaofanywa na Centrelink kupima ustahiki wa mafao'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'mtihani wa mali' kihalisi, jambo linalofanya lisikike kama mtihani wa shule badala ya tathmini ya kifedha ya Centrelink.

Carer Allowance

HOW TO RENDER ITSema jina la Kiingereza 'Carer Allowance' halafu ongeza maelezo mafupi 'malipo ya Centrelink kwa mlezi'.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri moja kwa moja kama 'posho ya mlezi wa jumla' bila kutaja Centrelink kunaweza kuchanganya na Carer Payment ambayo ni programu tofauti kabisa.

Family Tax Benefit

HOW TO RENDER ITSema 'Family Tax Benefit' kama jina rasmi la mpango, ukiongeza maelezo mafupi kama 'msaada wa kifedha wa Centrelink kwa familia zenye watoto'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'punguzo la kodi ya familia' kihalisi, jambo linalochanganya na mfumo wa kodi badala ya mafao ya kijamii.

Community · 11

Beyond Blue

HOW TO RENDER ITSema jina kama lilivyo 'Beyond Blue' kwa Kiingereza, kisha ongeza maelezo mafupi kuwa ni shirika la msaada wa afya ya akili ikiwa muktadha unahitaji.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri jina moja kwa moja kama 'Zaidi ya Bluu' jambo linalofanya lisieleweke na kupoteza utambulisho wa shirika hili maalum.

Palliative care

HOW TO RENDER ITTumia 'huduma ya kutuliza maumivu' au 'huduma ya uangalizi wa mwisho wa maisha' kwa Kiswahili, ikieleweka wazi kuwa si tiba ya kuponya.

WHERE MARKS ARE LOSTKosa la kawaida ni kutafsiri kama 'matibabu ya hospitali' ya kawaida, jambo linalopoteza lengo maalum la huduma hii ambalo ni faraja na ubora wa maisha, si kuponya ugonjwa.

Counselling sessions

HOW TO RENDER ITTumia 'vikao vya ushauri nasaha' kwa Kiswahili, ambayo ni tafsiri sahihi na inayoeleweka.

WHERE MARKS ARE LOSTKosa la kawaida ni kutafsiri kama 'mikutano ya kisheria' au 'vikao vya mahakama', jambo linalochanganya na huduma za kisheria badala ya msaada wa kisaikolojia.

My Aged Care

HOW TO RENDER ITTumia jina la Kiingereza 'My Aged Care' kama ilivyo, kwa sababu ni jina rasmi la mpango wa serikali na halina tafsiri rasmi ya Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa mara nyingi hutafsiri moja kwa moja kama 'huduma yangu ya wazee' badala ya kutumia jina rasmi, jambo linalofanya iwe vigumu kwa msikilizaji kutambua ni mpango gani hasa unaozungumzwa.

Respite

HOW TO RENDER ITSema 'huduma ya mapumziko kwa mlezi' au 'huduma ya utunzaji wa muda' - hakuna neno moja la Kiswahili linalobeba maana kamili, hivyo elezea kwa ufupi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri 'respite' kama 'kupumzika' tu bila kutaja kuwa ni huduma ya utunzaji kwa niaba ya mlezi, hivyo kupoteza maana ya kitaalamu.

TIS National

HOW TO RENDER ITSema jina kama lilivyo kwa Kiingereza 'TIS National', kisha ueleze kwa ufupi kuwa ni 'huduma ya ukalimani ya simu ya kitaifa' ikiwa muktadha unahitaji ufafanuzi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'huduma ya tafsiri ya kitaifa' na kuchanganya na tafsiri ya maandishi (translation), wakati TIS ni ukalimani wa mazungumzo (interpreting), tofauti muhimu.

Home care package

HOW TO RENDER ITTumia maelezo 'mpango wa huduma za nyumbani kwa wazee unaofadhiliwa na serikali' badala ya kutafsiri neno kwa neno.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri kama 'kifurushi cha nyumbani' bila kuelezea kuwa ni huduma ya utunzaji wa wazee, hivyo kupoteza dhana ya msaada wa kiafya na kijamii.

Aged care assessment

HOW TO RENDER ITSema 'tathmini ya mahitaji ya huduma za wazee' ukieleza kwa ufupi lengo lake.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'huduma za wazee' tu bila kutaja kuwa ni mchakato wa tathmini, jambo linalochanganya hatua ya tathmini na huduma yenyewe.

ACAT

HOW TO RENDER ITSema 'timu ya tathmini ya huduma za wazee (ACAT)' ukibaki na herufi hizo kama jina rasmi.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'kikosi cha huduma za jamii' kwa jumla bila kutaja lengo maalum la tathmini ya wazee, jambo linalopoteza usahihi.

Interpreter service

HOW TO RENDER ITSema 'huduma ya mkalimani' na ueleze kama ni ya bure na inapatikana kwa simu au moja kwa moja ikiwa muktadha unahitaji.

WHERE MARKS ARE LOSTKutafsiri kama 'mfasiri wa maandishi' (translator) badala ya 'mkalimani wa mazungumzo' (interpreter) ni kosa la kawaida linalobadilisha maana ya huduma.

NDIS

HOW TO RENDER ITSema 'NDIS' kama ilivyo, kwa sababu ni jina rasmi la mpango huo na halina tafsiri sanifu ya Kiswahili. Unaweza kuongeza maelezo mafupi kama 'mpango wa taifa wa msaada kwa walemavu' ikiwa muktadha unahitaji.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'bima ya walemavu' au kuita 'huduma za Medicare', jambo linalopoteza alama kwa sababu NDIS si bima wala si sehemu ya Medicare, ni mpango tofauti wa kifedha wa msaada wa moja kwa moja.

Immigration · 10

Online portal

HOW TO RENDER ITTumia maelezo 'tovuti ya huduma mtandaoni' au 'mfumo wa mtandaoni' kwa Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTKosa la kawaida ni kutafsiri kama 'lango' kihalisi (mlango wa mtandao) bila kueleza ni mfumo wa huduma, jambo linalopoteza maana ya kazi yake halisi.

Home Affairs

HOW TO RENDER ITSema jina la idara kwa Kiingereza 'Department of Home Affairs' au 'Home Affairs', kisha ueleze kwa ufupi kuwa ni idara ya uhamiaji na visa endapo muktadha unahitaji ufafanuzi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri moja kwa moja kama 'Mambo ya Ndani' kama vile wizara ya usalama wa ndani nchini mwao, jambo linalopoteza maana maalum ya uhamiaji/visa/forodha inayobebwa na jina hili Australia.

Services Australia

HOW TO RENDER ITSema jina kama lilivyo 'Services Australia' kwa Kiingereza, kwani ni jina rasmi la taasisi.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'huduma za Australia' kwa jumla bila kutaja ni idara maalum ya serikali, jambo linalopoteza utambulisho wake rasmi kama taasisi inayosimamia Centrelink na Medicare.

Bridging visa

HOW TO RENDER ITSema 'bridging visa' kama ilivyo kwa Kiingereza, au ueleze kama 'visa ya muda ya kusubiri uamuzi wa visa nyingine'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'visa ya kudumu' au 'visa ya kazi' - makosa haya yanapoteza maana ya 'muda/mpito' ambayo ni kiini cha neno hili.

Citizenship test

HOW TO RENDER ITSema 'mtihani wa uraia' au tumia neno 'citizenship test' kwa Kiingereza kama linavyotajwa, kisha ueleze kwa ufupi ni mtihani wa kupata uraia wa Australia.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'mtihani wa uzalendo' au 'mtihani wa kuhamia', jambo linalopoteza maana halisi ya mchakato rasmi wa kisheria wa kupata uraia.

NAATI

HOW TO RENDER ITBaki na jina NAATI bila kutafsiri, kama jina la taasisi.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hujaribu kutafsiri NAATI kama 'shirika la tafsiri' jambo linalopoteza usahihi wa jina rasmi la taasisi.

Partner visa

HOW TO RENDER ITSema 'visa ya mwenzi' au tumia 'partner visa' kwa Kiingereza ukieleza kuwa ni visa ya kuunganisha wapenzi au wanandoa.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'visa ya mshirika wa biashara', wakichanganya na uhusiano wa kibiashara badala ya uhusiano wa kimapenzi au ndoa.

Permanent resident

HOW TO RENDER ITTumia 'mkazi wa kudumu' kama tafsiri sanifu, kwani inaeleza hali hii vizuri bila kuchanganya na uraia.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'raia' (citizen), jambo linalopoteza alama kwa sababu mkazi wa kudumu si raia na hana haki zote za uraia kama kupiga kura.

Skills assessment

HOW TO RENDER ITSema 'tathmini ya ujuzi' au 'skills assessment' ukieleza kwa ufupi ni ukaguzi wa taaluma kwa madhumuni ya uhamiaji.

WHERE MARKS ARE LOSTWengi hutafsiri kama 'mtihani wa ujuzi' tu kama mtihani wa darasa, bila kuunganisha na muktadha wa uhamiaji na visa, jambo linalopoteza maana rasmi.

Visa condition

HOW TO RENDER ITTumia 'sharti la visa' kama tafsiri sanifu na wazi.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'aina ya visa' (visa type), jambo linalopoteza alama kwa sababu masharti ni vipengele vya utekelezaji wa visa, si aina yenyewe ya visa.

Education · 9

TAFE

HOW TO RENDER ITTumia jina 'TAFE' kama ilivyo kwani ni jina rasmi la taasisi, huwezi kulitafsiri moja kwa moja.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri kama 'chuo kikuu', jambo linalopoteza tofauti kati ya elimu ya ufundi (TAFE) na elimu ya chuo kikuu (university).

Public school

HOW TO RENDER ITSema 'shule ya serikali' au 'shule ya umma'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa hutafsiri kama 'shule ya kawaida' bila kuonyesha ufadhili wa serikali, hivyo kupoteza tofauti muhimu na shule za binafsi (private school).

VET

HOW TO RENDER ITTumia 'mafunzo ya ufundi stadi' au taja 'VET' kwa Kiingereza ukieleza ni mafunzo ya kazi zaidi ya elimu ya chuo kikuu.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'daktari wa wanyama' (veterinary), wakichanganya kabisa na muktadha wa elimu ya ufundi stadi.

NAPLAN

HOW TO RENDER ITSema 'NAPLAN' kama ilivyo, ukiongeza 'mtihani wa kitaifa wa kupima uwezo wa kusoma, kuandika na hesabu'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengine hutafsiri kama 'mtihani wa mwisho wa shule' au kuulinganisha na HSC, jambo linalopotosha kwani NAPLAN ni tathmini ya kila mwaka, si mtihani wa kuhitimu.

Prep

HOW TO RENDER ITTumia maelezo 'mwaka wa maandalizi kabla ya shule ya msingi' au sema 'Prep' kama jina la mfumo wa Australia, kwa sababu hauna sawa kamili katika mfumo wa Kiswahili.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'chekechea' (kindergarten), jambo linalopoteza alama kwa sababu Prep ni sehemu rasmi ya mfumo wa shule, tofauti na chekechea inayokuja kabla yake.

HSC

HOW TO RENDER ITSema 'HSC' kama ilivyo, ukiongeza maelezo mafupi 'cheti cha mwisho cha sekondari cha jimbo la NSW'.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kwa jumla kama 'cheti cha kuhitimu shule' bila kutaja kuwa ni mfumo maalum wa NSW, jambo linalopoteza usahihi wa kimazingira.

Kindergarten

HOW TO RENDER ITSema 'kindergarten' au tumia 'shule ya awali' kama tafsiri ya karibu.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'chekechea' pekee bila kubainisha kuwa Australia hii ni sehemu rasmi ya mfumo wa shule, si tu malezi ya kabla ya shule.

Scholarship

HOW TO RENDER ITTumia neno 'ufadhili wa masomo' ambalo ni tafsiri sanifu na linaeleweka vizuri.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutumia neno 'mkopo wa masomo', jambo linalopoteza alama kwa sababu scholarship si mkopo unaolipwa tena bali ni msaada wa moja kwa moja.

Year 12

HOW TO RENDER ITTumia 'mwaka wa 12' au 'mwaka wa mwisho wa shule ya sekondari' kueleza wazi kiwango hiki.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'kidato cha sita' cha mfumo wa Afrika Mashariki, jambo linalopoteza alama kwa sababu mifumo hiyo miwili haifanani kabisa katika muundo wa madarasa.

Housing · 4

Bond

HOW TO RENDER ITSema 'bond' kama neno la Kiingereza, au ueleze kama 'dhamana ya kupanga nyumba' endapo mhusika hajui neno hilo.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri 'bond' kama 'dhamana' tu bila kubainisha ni ya upangaji nyumba, jambo linaloweza kuchanganywa na dhamana za mahakama au fedha (financial bonds).

Lease agreement

HOW TO RENDER ITSema 'lease agreement' kwa Kiingereza au tafsiri kama 'mkataba wa kupanga nyumba'.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutumia 'mkataba wa kununua' kimakosa, wakichanganya upangaji na ununuzi wa mali, ilhali lease ni upangaji tu.

Council rates

HOW TO RENDER ITSema 'kodi ya baraza la wilaya' au 'ushuru wa council' ukieleza ni malipo ya nyumba kwa serikali ya mtaa.

WHERE MARKS ARE LOSTBaadhi hutafsiri kama 'kodi ya nyumba' kwa jumla, jambo linaloweza kuchanganywa na kodi ya kupangisha (rent), hali inayopoteza tofauti muhimu.

Public housing

HOW TO RENDER ITTumia 'nyumba za serikali za kukodishwa kwa bei nafuu' au 'makazi ya kijamii yanayotolewa na serikali'. Hii inaeleza dhana bila kuhitaji neno la Kiingereza.

WHERE MARKS ARE LOSTWatahiniwa wengi hutafsiri kama 'nyumba za bure', jambo linalopoteza alama kwa sababu nyumba hizi hazitolewi bure bali hukodishwa kwa bei nafuu iliyopunguzwa.

Keep going

40 Swahili dialogues with full transcripts · The Swahili CCL test · All Australian terms in 50 languages · Vocabulary by topic guide · Note-taking guide